Canadese planken van robinia: agrarische gevelbekleding, schaapskooi en schuren
Reeks Robinia · Kiezen naar toepassing
Goedkoper dan gevingerlaste gevelbekleding en eenvoudiger te plaatsen, maar rustiek — en wat robinia daaraan verandert
Een Canadese plank, de basis van overnaadse gevelbekleding (Canadese planken), is een plank die aan één kant bekant is: de ene kant recht gezaagd, de andere gelaten zoals de stam hem gaf, met zijn wankant — de afgeronde rand van de stam. Dat is het verschil met de onbekante plank, die haar twee natuurlijke randen behoudt. Tegenover gevelbekleding van gevingerlaste planken kost ze minder en is ze eenvoudiger te plaatsen: geen profiel om in elkaar te schuiven, geen legplan op de millimeter. Daar staat een duidelijk rustieker uiterlijk tegenover. Bij Acacia Bois: 0,5 tot 4 m lang, 10 tot 40 cm breed (breedte gemeten in het midden, tussen de schors), 20 tot 22 mm dik voor gevelbekleding, in kwaliteit AB of C — en maximaal 2 m in de geschuurde uitvoering zonder spint.
In robinia (Robinia pseudoacacia, in de handel ook acacia of valse acacia genoemd) haalt de Canadese plank gebruiksklasse 4 (EN 335) zonder enige behandeling: ze wordt zo geplaatst op een schaapskooi, een loods of een schuur, zonder biocide in contact met de dieren. Reken voor de bestelling in vierkante meters, de eenheid waarin wij verkopen: vertrek van het geveloppervlak, tel ongeveer 25 % bij omdat de planken overlappen, en dan 10 % voor sortering en zaagverlies. Reken dus op ongeveer 1,4 m² planken per 1 m² beklede gevel.
10 tot 40 cm breed
De breedte volgt die van de stam: dat houdt de prijs laag, en daarom moet u sorteren voordat u plaatst.
Canadese plank, bekante plank, geprofileerde gevelbekleding: wat is het verschil?
Een bekante plank heeft twee parallel gezaagde kanten. Om die vorm te krijgen, moet de zager over de hele lengte aan beide kanten materiaal wegzagen — een zwaar verlies bij robinia, dat kronkelend, dus krom, groeit. De Canadese plank wordt maar aan één kant bekant: de rechte kant geeft een referentielijn bij de plaatsing, de natuurlijke kant vangt de kromming van de stam op. Hoog materiaalrendement, lagere prijs per vierkante meter. De eerste plak onder de schors, aan geen enkele kant bekant, heet het schaaldeel.
Geprofileerde gevelbekleding is een derde product: planken die aan vier kanten geschaafd zijn, met ruitprofiel of messing en groef — onze gevingerlaste planken, behandeld in „Terras en gevelbekleding van gevingerlaste robinia”. De terminologie loopt uiteen: in België en Noord-Frankrijk betekent „Canadese plank” de plank met natuurlijke rand, terwijl „Canadese gevelbekleding” elders een in de fabriek schuin geprofileerde plank aanduidt. Vraag de technische fiche van het product op voordat u bestelt: de onze geven de afmetingen, kwaliteiten en het exacte profiel van elk assortiment.
Wat verandert robinia aan een Canadese plank?
De gangbare Canadese plank is van vuren, noords grenen of douglas: die houtsoorten komen niet verder dan gebruiksklasse 3, en moeten dus drukgeïmpregneerd worden of na tien tot vijftien jaar worden vervangen.
Robinia haalt duurzaamheidsklasse 1-2 (EN 350), dus gebruiksklasse 4 (EN 335) zonder enige behandeling: ongeveer 30 jaar in contact met de grond, langer in een geventileerde gevel. Onze robinia uit Roemenië, gezaagd in Teiu, in het district Hunedoara, weegt 780 tot 820 kg/m³ bij het verlaten van de zagerij en ongeveer 740 kg/m³ bij 12 % vocht. In een veestal betekent dat: geen biocide waar de dieren aan het hout likken en knagen, en onderhoud dat beperkt blijft tot reinigen.
Hoe plaatst u gevelbekleding van Canadese planken?
Eerste handeling: de schors verwijderen die op de wankant is blijven zitten. Robiniaschors komt los bij het drogen, houdt water vast en biedt insecten onderdak; een haal met het trekmes of een staalborstel op droog hout volstaat. Een geschilde rand vergrijst netjes, een ruwe rand verliest zijn schors in twee winters in plakken.
Horizontale overnaadse plaatsing overheerst bij een landbouwgebouw; verticale plaatsing, plank op plank of plank met deklat, vraagt een horizontaal regelwerk met ventilatieopeningen. De gevelbekleding wordt in alle gevallen bevestigd op een regelwerk — de latten die de planken van de muur af houden — van minimaal 24 mm, met een hart-op-hartafstand van 40 tot 60 cm, een luchtspouw die boven en onder open is, en de eerste plank op 20-30 cm van de grond.
De dikte telt meer dan u denkt. Onze gevelplanken zijn 20 tot 22 mm dik, en die geringe dikte is bewust. Bij elke overlapping komt de bovenste plank de volle dikte van de onderste omhoog: hoe dikker de plank, hoe schuiner ze komt te staan en hoe verder de bekleding rij na rij van de muur wegloopt. Een dunne plank blijft bijna vlak, het gevelvlak blijft recht en de bevestiging werkt in de as.
Plaats de rechte kant naar beneden, als referentielijn, en laat de natuurlijke kant de volgende rij opvangen. De overlapping stemt u af op de smalste plank van de partij, nooit op de gemiddelde breedte: 4 cm bij een natuurlijke rand, tegen 15 tot 20 mm bij een gekalibreerde plank. Schroeven zijn zonder uitzondering van roestvast staal: robinia is zuur (pH ≈ 4,5) en tast gewoon staal aan. Boor voor, en schroef nooit door de twee planken van een overlapping heen: één bevestigingslijn per plank en per lat, anders splijt een plank van 30 cm in de eerste droge zomer. Zie „Schroeven en bevestigingsmiddelen voor robinia”. Houd tot slot rekening met krimp: een plank die zaagvers wordt geleverd, verliest breedte bij het drogen. Bij overnaadse gevelbekleding wordt die krimp door de overlapping zelf opgevangen — reden te meer om die ruim te nemen — maar een plank die door twee schroeflijnen wordt vastgezet of strak tegen haar buurplank zit, zal uiteindelijk splijten of een kier vormen.
Schaapskooi en veestal: wat is de Canadese plank waard?
In een schaapskooi breekt de gevelbekleding de wind zonder het gebouw af te sluiten, laat ze vocht naar buiten en vangt ze stoten op. De luchtvochtigheid stijgt snel — dieren, strooisel, ammoniak — en een houten wand die aan de achterkant geventileerd is, vangt die schommelingen op, waar condens langs een plaatstalen wand naar beneden loopt. Als open latwerk, met planken op 2 tot 4 cm van elkaar, ventileert de Canadese plank; overnaads geplaatst sluit ze een opslagruimte af.
Robinia is een harde houtsoort en verdraagt het schuren van een kudde, een stoot met de horens en knagen veel beter dan zacht naaldhout, zonder chemische middelen in te brengen. De giftigheid van verse schors wordt behandeld in „Schapenhek en omheiningen van robinia”: hier is het hout geschild, dus inert.
Loods, schuur, windscherm: de andere toepassingen
Buiten de veehouderij dekt de Canadese plank alles wat geen gekalibreerde gevel vraagt: loods, afdak, tuinhuis, bekleding van een garage, wanden en bodem van bakken, gesloten schutting en windscherm. Bij een windscherm leest het onregelmatige ritme van de breedtes als een bewuste keuze.
Het uiterlijk is rustiek en daar komt het voor uit — golvende rand, zaagsporen, zichtbare knoesten. Robinia gaat van geelgroen naar bruin en dan naar zilvergrijs zonder aan duurzaamheid in te boeten, een onderwerp behandeld in „Vergrijzing en onderhoud van robinia”; bij een natuurlijke rand maakt die vergrijzing het geheel egaler.
Welke kwaliteit kiest u, en welke hoeveelheid bestelt u?
Twee kwaliteiten in de catalogus. Kwaliteit AB is de netste, met gezonde en beperkte knoesten: een windscherm dat van dichtbij wordt bekeken, een bewoond bijgebouw. Kwaliteit C aanvaardt zwarte knoesten en knoesten van meer dan 3 cm; bij een schaapskooi of een loods doet ze hetzelfde werk voor minder geld, met dezelfde duurzaamheid.
Er is een derde optie, buiten de gewone catalogus: de geschuurde plank zonder spint. Het lichte buitenste deel wordt verwijderd en de vlakken worden geschuurd; alleen het kernhout blijft over, zacht aanvoelend en zonder splinters. Dat is het product dat wordt gevraagd voor wanden en muurtjes van speelpleinen, schoolpleinen en schuilhutten op kinderhoogte, overal waar het hout voortdurend wordt aangeraakt — een toepassing uitgewerkt in „Speelterreinen en schoolpleinen van robinia”. Eén beperking om te kennen voordat u tekent: geschuurd en zonder spint stoppen de lengtes bij 2 m. Het spinthout over de volle lengte van een kronkelende plank verwijderen, vraagt immers een rechte en gezonde stam over het hele stuk, en boven 2 m wordt de sortering te streng om haalbaar te zijn.
De hoeveelheid berekent u in vierkante meters, met twee toeslagen. Vertrek van het te bekleden geveloppervlak, openingen afgetrokken. Tel eerst de overlapping bij, want een plank toont nooit haar volle breedte: de volgende rij neemt er 4 cm van in. Bij planken van 30 cm kost dat 15 % extra oppervlak; bij planken van 18 cm 30 %. Houd 25 % aan voor een gemengde partij, wat het gangbare geval is. Tel daarna 10 % bij voor zaagverlies, sortering en afgekeurde planken. In totaal bestelt u ongeveer 1,4 m² planken per vierkante meter gevel: 100 m² gevelbekleding vraagt ongeveer 140 m² planken. Als u in volume rekent: een kubieke meter planken van 20 tot 22 mm komt overeen met 45 tot 50 m² planken, of ongeveer 33 tot 35 m² geplaatste gevel.
Blijft te zeggen waar dit product niet past. De onregelmatige breedte bemoeilijkt het legplan — de verdeling van de planken over de gevel — en vraagt sorteren op de bouwplaats: de plaatsingstijd neemt toe. De lengtes stoppen bij 4 m, en bij slechts 2 m in de geschuurde uitvoering zonder spint. Het rustieke uiterlijk past niet bij een hedendaagse gevel, waar een geprofileerde plank nodig is: zie „Terras en gevelbekleding van gevingerlaste robinia”. En 20 mm robinia weegt ongeveer 15 kg per vierkante meter, anderhalve keer zoveel als douglas van dezelfde dikte.
Om te onthouden
· De Canadese plank is aan één kant bekant: één recht gezaagde kant, één natuurlijke kant. De onbekante plank behoudt haar twee natuurlijke randen. Goedkoper dan gevingerlaste gevelbekleding en eenvoudiger te plaatsen, maar rustiek van uiterlijk.
· In robinia haalt de Canadese plank gebruiksklasse 4 (EN 335) zonder behandeling: geen biocide in de veestal.
· De overlapping stemt u af op de smalste plank van de partij, ongeveer 4 cm, met één lijn roestvaststalen schroeven per plank en per lat.
· Te bestellen hoeveelheid: het geveloppervlak, plus 25 % overlapping en 10 % zaagverlies, dus ongeveer 1,4 m² planken per m² gevel — of 1 m³ voor 33 tot 35 m².
· Schors die op de wankant is blijven zitten, verwijdert u vóór de plaatsing: ze komt los bij het drogen en houdt water vast.
· Dit is geen architecturale gevelbekleding: onregelmatige breedte, lengtes beperkt tot 4 m — 2 m geschuurd zonder spint —, langer sorteren en plaatsen.
Veelgestelde vragen
Wat is een Canadese plank, en waarom kost ze minder dan een bekante plank?
Een Canadese plank is aan één kant bekant: één kant recht gezaagd, de andere met de natuurlijke rand van de stam en zijn afgeronde wankant. Een bekante plank heeft twee parallel gezaagde kanten, waarvoor de zager over de hele lengte materiaal moet wegzagen, des te meer bij robinia, dat krom groeit. De Canadese plank vermijdt de helft van dat verlies: het materiaalrendement is veel beter en de prijs daalt. Niet te verwarren met de onbekante plank, die haar twee natuurlijke randen behoudt.
Moet u de schors op de rand van een Canadese plank verwijderen?
Ja. Robiniaschors komt los bij het drogen, houdt water vast en biedt insecten onderdak: ze valt in plakken af en laat een vuile, vochtige rand achter. Een haal met het trekmes, een schraper of een staalborstel op droog hout volstaat om ze vóór de plaatsing te verwijderen; de geschilde rand vergrijst daarna met de rest van de gevel. Controleer de staat van de partij bij de bestelling: afhankelijk van de droogtijd is een deel van de schors al afgevallen.
Kunt u Canadese planken gebruiken als gevelbekleding van een woonhuis?
Technisch wel: in robinia haalt de plank gebruiksklasse 4 (EN 335) zonder behandeling, op een woning net als op een loods. Esthetisch is het iets anders: de onregelmatige breedte en de golvende rand geven een rustiek resultaat dat past bij een schuur, een chalet of een bijgebouw, veel minder bij een hedendaagse gevel. Voor een woning zijn geprofileerde gevingerlaste planken het geschikte product.
Beschadigen landbouwhuisdieren een binnenbekleding van robinia?
Veel minder dan bekleding van naaldhout. Robinia is een harde houtsoort — in Brinell (EN 1534) ongeveer een derde harder dan eik en twee keer zo hard als tamme kastanje — en verdraagt schuren, stoten en knagen. Tandafdrukken en afgeronde hoeken verschijnen na verloop van jaren, zonder structurele gevolgen voor een plank van 20 mm. Het geplaatste hout is geschild, dus inert.
Verder lezen
Naslaggids: „Robinia buiten — de complete gids”.
Zie ook: „Terras en gevelbekleding van gevingerlaste robinia”, „Vergrijzing en onderhoud van robinia”, „Schroeven en bevestigingsmiddelen voor robinia”, „Schapenhek en omheiningen van robinia”.
Onze producten: Onbekante planken · Gevingerlaste gevelplank · Grote palen.
Contact: stuur ons de te bekleden oppervlakken en het gebruik van het gebouw.
Disclaimer. Niet-contractueel artikel, ter informatie verstrekt (foto’s en schema’s inbegrepen). Robinia is een natuurlijke houtsoort: de vermelde waarden zijn ordes van grootte en kunnen zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd; bij afwijking gelden uitsluitend de technische fiche van het product en de algemene verkoopvoorwaarden. Controleer altijd de regelgeving die op uw project van toepassing is.
© Xylo Impact SRL — alle rechten voorbehouden, producten gecommercialiseerd onder het merk Robinia Palen. Elke reproductie, ook gedeeltelijk, is verboden zonder voorafgaande toestemming.
Opmerkingen